Nekada su javne česme bile neizostavan deo svakodnevnog života u Ivanjici. Sve do kraja pedesetih godina prošlog veka, pre izgradnje savremenog vodovoda, stanovnici su se upravo na njima snabdevali vodom za piće, kuvanje, pranje veša i druge potrebe. Gotovo svaki deo grada imao je svoju česmu, oko koje se okupljalo stanovništvo i odvijao svakodnevni život.
Danas su mnoge od tih česama zapuštene, obrasle rastinjem ili zatrpane prilikom izgradnje puteva i mostova. Iako većina više nije namenjena za piće, uz malo ulaganja mogle bi ponovo da budu uređene i sačuvane kao deo kulturno-istorijskog nasleđa Ivanjice, ali i da posluže kao izvor tehničke vode u vanrednim situacijama.
Među najpoznatijim gradskim česmama bile su Kapavac, Zefina voda, Sofina voda, Vrelo, Purića česma, kao i česme kod Visoćeg mosta i u Cigan Mali. Neke od njih krasile su spomen-ploče posvećene narodnim herojima i zaslužnim Ivanjičanima, pa osim komunalnog imaju i značajan istorijski i kulturni značaj.
Kapavac je nekada važio za jednu od najvažnijih gradskih česama. Građani su čekali u redovima da natoče vodu, a pored nje se nalazilo i korito za pranje veša. Danas je uređena i obnovljena zahvaljujući meštanima, ali je izvor presušio i čeka novo kaptažno rešenje kako bi ponovo potekla voda.
Posebno mesto u sećanju Ivanjičana zauzima i Zefina voda. Za ovu česmu vezuje se zanimljivo narodno verovanje da će svako ko nije iz Ivanjice, a napije se njene vode, postati Ivanjičanin. Izgrađena je 1936. godine kao spomen sinu jedincu Ace Adžića, ali je danas zapuštena i bez vode.
Iako su mnoge stare česme izgubile svoju prvobitnu namenu, one predstavljaju važan deo istorije Ivanjice. Njihova obnova, uređenje okoline i redovna kontrola kvaliteta vode mogli bi da ih sačuvaju kao kulturno nasleđe, mesta odmora i podsetnik na vreme kada je upravo voda sa gradskih česama bila najvažniji izvor života u gradu.
